Zullen we samen eten? Pleidooi voor maaltijdsamenkomsten (1)

etenmetJezusRond het onder ‘samen eten’ van ons gemeentethema ‘verlangen naar het goede leven’ kwam ik op het spoor van het boekje ‘Eten met Jezus. Bijbelstudies over maaltijden in Lucas’. Het verscheen in 2012 en is geschreven door Stefan Paas, Gert-Jan Roest en Siebrand Wierda. Zij zijn of waren alle drie betrokken bij de Amsterdamse christelijke gemeenschap Via Nova.

In deze gemeenschap wordt gezocht naar manieren om het evangelie zo te vertalen en te vertolken dat het aansluit bij mensen van onze tijd. Een van de manieren waarop dat gebeurt, is de maaltijdsamenkomst: een samenkomst waarin samen gegeten wordt en waarbij ook elementen een plaats krijgen die horen bij een ‘gewone’ kerkdienst zoals een ‘preek’ (tafelrede), liederen, brood en wijn en gebed. Tegelijk is er ook ruimte voor een tafelgesprek en meer vormen van intereactie.

In deze eerste blogpost geef ik iets door over de bedoeling van dergelijke samenkomsten (zie ‘Eten met Jezus’, blz. 9-14). In de tweede blogpost beschrijf ik hoe zo’n maaltijdsamenkomst kan worden opgezet (‘Eten met Jezus’, blz. 14-18). En in een derde en laatste blogpost vertaal ik een en ander door naar de context van de Plantagekerk in Zwolle.

Wat is de bedoeling?

Wat is de bedoeling van de maaltijdsamenkomsten zoals die beschreven staan in ‘Eten met Jezus’? Het gaat in deze samenkomsten om een vernieuwing van de manier van samenkomen van christenen door creatief gebruik te maken van een aantal spanningen. Er kunnen er vijf worden genoemd.

1. De spanning tussen binnen en buiten. Het gaat om samenkomsten die bestemd zijn voor ménsen. Niet voor ‘kerkmensen’. Ook niet voor ‘ongelovigen’. Maar voor ménsen zoals ze zijn. Het gaat er dus niet om om ‘binnen’ iets te doen wat voor ‘buiten’ ook boeiend is. Het gaat om ontmoetingen waar iedere aanwezige gezien wordt als mens, om ontmoetingen die dus voor allen interessant, inspirerend en uitdagend zijn.

2. De spanning tussen lichaam en verstand. In de kerk lijkt het er vaak op wat we denken dat mensen gaan geloven als we maar veel tegen ze aan praten en hun uitleggen hoe het geloof werkt. ‘Via het hoofd naar het hart. Maar zitten we echt zo in elkaar? Werkt het zo dat we eerst rationeel de voors en tegens afwegen, dan een keuze maken om ergens in te geloven, en vervolgens dit ook in de praktijk brengen?’ Van Augustinus leren we dat wij geen rationele wezens zijn maar dat we gedreven worden door liefde als ons diepste verlangen. Dit liefdesverlangen wordt niet alleen gevoed door woorden maar ook (en misschien wel vooral) door beelden, gesprekken, ontmoetingen, ervaringen, voorbeelden, aanrakingen, praktijken. Daarom is het voor christelijke samenkomen ook zo belangrijk dat de hele mens wordt aangesproken, de mens als verlangend wezen. Daarin speelt niet alleen het hoofd, maar spelen ook ons hart en ons lichaam een belangrijke rol. In de sacramenten (doop en avondmaal) is deze spanning tussen hoofd en lichaam heel goed vorm gegeven: er is zeker veel zinnigs over te zeggen, maar emotie, aanraking en praktische ervaring spelen ook een heel belangrijke rol.

3. De spanning tussen sacraal en seculier. Het zit diep in onze cultuur dat we een scheiding maken tussen ‘religie’ en de ‘gewone wereld’, tussen de zondag en de maandag. Er is een ‘sacraal’ domein: kerkdiensten, bidden, psalmen zingen, je aan bepaalde (religieuze) regels houden. En er is een ‘seculier’ domein: werken, sporten, vrije tijd, vakantie, muziek enzovoort. Maar het is gevaarlijk om deze scheiding te maken omdat je dan zomaar in twee werelden gaat leven, terwijl het gaat om de ene werkelijkheid van God, de werkelijkheid waarin Christus binnen is gekomen. Daarom moeten christelijke samenkomsten steeds zoeken naar manier om het sacrale en het seculiere te verbinden, steeds proberen de verbinding tussen die twee zichtbaar en ervaarbaar te maken. Dat kan naar twee kanten toe: het gewone, seculiere kan als het ware gewijd worden, opgetild naar de werkelijkheid van God; het sacrale, gewijde kan worden verbonden met het gewone leven en zo veel dichterbij komen. Want heel deze wereld is van God!

4. De spanning tussen alleen en samen. Veel mensen zijn vooral op zoek naar individuele ervaringen. En dat is goed, want geloven is ook iets persoonlijks. Tegelijk is het voor christelijke samenkomsten heel kenmerkend dat het gaat om sámen: samen zingen, samen bidden, samen leven, samen lezen, samen delen, samen eten. Hoe kun je in christelijke samenkomsten zowel het individuele als het gezamenlijke een plaats geven?

5. De spanning tussen actief en passief. Christelijke samenkomsten lopen sterk het gevaar om een passief gebeuren te zijn voor het overgrote deel van de aanwezigen. Passief luisteren neemt een grote plaats in. Hoe kunnen we er zorg voor dragen dat in de samenkomsten (en ook in de voorbereiding ervan) veel meer mensen actief meedoen? Interactie en respons kunnen daarin elementen zijn.

Volgende blog: Hoe zet je een maaltijdsamenkomst op?

Advertenties

Een gedachte over “Zullen we samen eten? Pleidooi voor maaltijdsamenkomsten (1)

  1. Pingback: Zullen we samen eten? Pleidooi voor maaltijdsamenkomsten (3, slot) | Verlangen naar het goede leven

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s